کولیت روده؛ علائم، انواع، تشخیص و درمان آن

کولیت روده چیست؟

کولیت اولسراتیو (Ulcerative Colitis) یک بیماری مزمن روده است که باعث التهاب و زخم در داخل کولون (روده بزرگ) می‌شود. زمانی که شما مبتلا به UC هستید، سیستم ایمنی شما فکر می‌کند غذا، باکتری‌های خوب روده و سلول‌هایی که روده بزرگ شما را پوشانده‌اند، مزاحم هستند و شروع به تهاجم به سمت آن ها می‌کند که نتیجه آن زخم شدن یا التهاب روده بزرگ است.

این بیماری اغلب با اسهال خونی و اسپاسم (گرفتگی) شکمی همراه است و فرد مبتلا به آن نیاز بیشتری برای دفع مدفوع در طول روز احساس می‌کند.

بیشتر بیماران مبتلا به UC مدتی را با علائم شدید این بیماری سپری می‌کنند اما پس از آن دوره طولانی‌تری را بدون علائم و با بهبود سپری می‌کنند.

علائم کولیت روده؟

از علامت‌های اصلی این بیماری عبارتند از:

1. اسهال (در حالت‌های شدید اسهال خونی یا همراه با چرک)
2. تغییر دوره‌ای الگوی دفع مدفوع
3. نیاز مکرر به دفع مدفوع از بدن
4. عدم احساس گرسنگی
5. درد شکمی مزمن
6. کم آبی بدن
7. نفخ شکم
8. آفت دهان
9. کم خونی
10. یبوست

علائم فرعی بیماری:

1. خستگی
2. کاهش وزن
3. تب و تعریق شبانه
4. احساس درد و کوفتگی بدن
5. درد کردن چشم موقع نگاه به نور

انواع کولیت روده

پزشکان بر اساس محل قرار گیری التهاب در روده بزرگ بیماری کولیت را طبقه بندی می‌کنند:

1. پانکولیت: التهابی که تمام روده بزرگ شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
2. پروکتیت اولسراتیو: التهاب رکتوم (راست روده) شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
3. کولیت چپ‌جانب: التهاب قسمت چپ روده بزرگ شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
4. التهاب رکتوم و کولون سیگموئید: التهاب راست روده و سیگموئید پس روده (قسمت پایین و شکل S مانند روده بزرگ) را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

به طور معمول این التهاب از دهانه مقعد (پایین شکم) شروع می‌شود و می‌تواند به تمام یا بخشی از روده بزرگ گسترش پیدا کند.

کولیت اولسراتیو (کولیت روده) سه نوع خفیف، متوسط یا شدید دارد که بستگی به علائم شما دارد. شدیدترین نوع آن، کولیت اولسراتیو فولمینانت است که نادر است و می‌تواند مشکلات تهدیدکننده زندگی ایجاد کند که نیاز به درمان پزشکی فوری دارد.

جهت مشاوره و تعیین وقت برای درمان زگیل تناسلی همین حالا با کلینیک لیزر شفا به شماره ۰۲۱۲۲۳۶۱۰۷۱ تماس بگیرید.

تفاوت کولیت عصبی با کولیت زخمی

کولیت روده بزرگ می‌تواند منشا عصبی هم داشته باشد و تنش‌های فکری و عصبی طولانی مدت روی شخص باعث ایجاد علامت‌های کولیت روده شوند. در بیشتر موارد این کولیت‌ها با انتخاب یک سبک زندگی آرام بخش‌تر به مرور بهبود پیدا می‌کنند اما در صورت بی توجهی به آن ممکن است التهاب شدید یا زخم در روده پیش آید.

کولیت زخمی اما می‌تواند ناشی از ژنتیک، محیط میکروبیوم روده و سن یا سابقه خانوادگی بیماری برای افراد پیش آید.

فاکتورهای ریسک

عواملی که خطر (احتمال) ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند عبارتند از:

• سن: به احتمال زیاد اگر بین ۱۵ تا ۳۰ سال یا بیشتر از ۶۰ سال سن دارید.
• قومیت: برای مثال طبق برخی تحقیقات خارجی خطر ابتلا در افراد یهودی تبار اشکنازی بیشتر است.
• سابقه خانوادگی (وراثت ژنتیکی): اگر یکی از بستگان نزدیکتان به این عارضه مبتلا باشد، خطر شما می تواند تا 30 درصد بیشتر باشد. تا 20 درصد از افراد مبتلا به کولیت روده یکی از اعضای خانواده‌شان مبتلا به بیماری UC یا کرون است.
• میکروبیوم روده: میکروبیوم روده شما از باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها در سیستم گوارش شما تشکیل شده است. محققان متوجه تفاوت بین افراد سالم و افراد مبتلا به UC در میکروبیوم روده آنها شده اند.

کولیت روده در چه سنی شایع تر است؟

طبق گزارش موسسه ملی دیابت و بیماری های گوارشی و کلیوی (ایالات متحده)، تا سال ۲۰۲۳ حدود ۹۰۰۰۰۰ نفر در ایالات متحده با UC زندگی می کنند. و بر اساس گزارش دیگری از هر ۲۵۰ نفر که در آمریکای شمالی و اروپا زندگی می‌کنند 1 نفر تحت تاثیر این بیماری است.

بیشترین تشخیص مربوط به این بیماری در بازه ۱۵ تا ۳۰ سالگی و یا سنین بالای ۶۰ سالگی است.

روش های تشخیص کولیت روده

• آزمایش خون:

برای بررسی کم خونی یا التهاب توسط پزشک درخواست می‌شود.

• نمونه گیری از مدفوع:

جهت رد وجود انگل یا میکروب (عفونت) در مدفوع یا برای اطمینان از نبود خون در مدفوع درخواست می‌شود.

• سیگموئیدوسکوپی:

سیگموئیدوسکوپی به پزشک اجازه می‌دهد تا قسمت پایین روده بزرگ را بررسی کند. آنها یک لوله قابل خم شدن (این لوله دارای یک چراغ کوچک و دوربین در انتهای آن است) را در قسمت پایین روده بزرگ شما قرار می‌دهند. همچنین ممکن است از یک ابزار کوچک برای برداشتن تکه ای از پوشش داخلی روده بزرگ استفاده شود.

• کولونوسکوپی:

کولونوسکوپی همان فرآیند سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر است، فقط در آن پزشک شما به جای فقط قسمت پایینی روده بزرگ، کل کولون شما را بررسی می‌کند.

• آندوسکوپی:

این کار از طریق لوله نازک و قابل انعطافی که از طریق مقعد وارد شده‌است، انجام می‌شود. گاهی در صورت نیاز مقدار کمی هوا به داخل روده از طریق مقعد پمپ خواهد شد تا به گشاد شدن راست روده یا روده به ارائه تصویر بهتر کمک ‌کند. در هنگام آندوسکوپی، ممکن است پزشک یک تکه کوچک از جداره روده را برای بررسی پاتولوژی بردارد که به آن بافت‌برداری (biopsy) می‌گویند.

• اشعه ایکس:

این روش تشخیص کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد اما در برخی موارد به صلاحدید پزشک درخواست می‌شود.

در صورت داشتن هرگونه سؤال یا ابهام، آن‌ها را در بخش کامنت‌های همین صفحه با ما در میان بگذارید.

روش های درمان کولیت روده

• رژیم غذایی:

خوردن برخی مواد غذایی می‌تواند وضع شما را بدتر کند. البته دستورالعمل یکسانی در این رابطه وجود ندارد چون برخی ناسازگاری‌های غذایی فرد به فرد تفاوت دارد. اما خوردن یک سری از مواد غذایی زیر به احتمال زیاد باعث رنجش افراد دارای کولیت روده می‌شود:

• 1. لبنیات (بویژه شیر دارای لاکتوز و دوغ)
  2. ادویه‌ها و چاشنی‌های تند در غذا
  3. مواد خوراکی و تنقلات چرب
  4. نوشیدنی‌های گازدار
  5. نوشیدنی‌های الکلی
  6. سبزیجات خام
  7. میوه‌های خام
  8. انواع سس‌ها
  9. ترشیجات
  10. سیر خام
  11. پیاز خام
  12. چای
  13. قهوه

• دارودرمانی:

داروهای متنوعی برای مقابله با این بیماری و عوارض آن بسته به وخامت کولیت روده از سوی پزشک تجویز می‌شود؛ همچون:

• 1. آنتی بیوتیک‌ها (Antibiotics): این داروها برای مقابله با عفونت تجویز می‌شوند.
  2. آمینو سالیسیلات‌ها (Aminosalicylates): در این داروها چیزی به نام ۵-آمینو سالیسیلیک وجود دارد که به مبارزه با التهاب روده مشغول می‌شود.
  3. کورتیکو استروئیدها (Corticosteroids): اگر آمینوسالیسیلات‌ها کار نمی کنند یا علائم شما شدید است، پزشک ممکن است این داروهای ضد التهابی را برای مدت کوتاهی به شما بدهد.
  4. تعدیل کننده‌های ایمنی (Immunomodulators): باعث توقف حمله سیستم ایمنی بدن به بافت‌های روده می‌شوند و دوره اثرگذاریشان کمی طولانی است و شاید تا ۳ ماه تغییر خاصی حس نکنید.
  5. بیولوژیک‌ها (Biologics): این داروها به جای ساخته شدن از مواد شیمیایی، از پروتئین‌های موجود در سلول ساخته می‌شوند و برای موارد شدید کولیت روده‌ تجویز می‌شوند.
  6. مهارکننده‌های ژانوس کیناز (Janus Kinase Inhibitors): اینها داروهای خوراکی هستند که می توانند به سرعت برای بهبود و حفظ بهبودی کولیت اولسراتیو کار کنند.
  7. لوپرامید: مورد تجویز این دارو برای قطع اسهال مداوم یا شدید است که فقط با دستور پزشک باید مصرف شود!!!

• جراحی:

اگر درمان های دیگر جواب نداد یا کولیت شما شدید است، ممکن است جراحی برداشتن کولون (کولکتومی) یا جراحی کولون و رکتوم با هم  (پروکتوکولکتومی) نیاز داشته باشید. اگر عمل پروکتوکولکتومی دارید، پزشک ممکن است یک کیسه کوچک از روده کوچک شما بسازد و آن را به مقعد شما متصل کند.

بهترین روش درمان کولیت روده

• برای موارد ضعیف کولیت روده رعایت رژیم غذایی سازگار و مصرف برخی داروها با مشورت پزشک بهترین راه بهبود است.
• در موارد شدید و حاد انجام جراحی توصیه می‌شود.

رژیم غذایی مناسب برای بیماران کولیت روده

• سبزیجات پخته شده
• غذاهای دارای فیبر بالا
• پروتئین های کم چرب
• لبنیات پروبیوتیک و بدون لاکتوز
• میوه‌های پخته شده یا با فیبرکم
• غلات (بویژه غلات تصفیه شده)

میوه‌های مناسب برای بیماران کولیت روده

1. موز
2. طالبی
3. انبه
4. خربزه
5. دستنبو
6. گلابی
7. زردآلو

جمع‌بندی نهایی

کولیت روده یا کولیت اولسراتیو یک بیماری مزمن التهابی روده بزرگ است که ناشی از پاسخ غیرطبیعی سیستم ایمنی به باکتری‌ها، غذا و سلول‌های روده می‌باشد. این بیماری می‌تواند باعث اسهال خونی، درد شکمی، یبوست و علائم عمومی مانند خستگی و کاهش وزن شود و شدت آن از خفیف تا بسیار شدید متغیر است. تشخیص کولیت روده معمولاً با آزمایش خون، بررسی مدفوع و روش‌های تصویربرداری یا آندوسکوپی انجام می‌شود. درمان این بیماری ترکیبی از تغییرات رژیم غذایی، دارودرمانی و در موارد شدید، جراحی است. رعایت سبک زندگی سالم و مدیریت به موقع علائم می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.